Топ-100 ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 113

ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 113




                                               

Platyna

Platyna – pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym, metal szlachetny. Nazwa tego metalu, odkrytego dopiero w 1735 roku w Kolumbii, jest zdrobnieniem hiszpańskiego słowa plata ; nazwą platina starano się podkreślić m ...

                                               

Łańcuch

Łańcuch – cięgno składające się z pewnej liczby podobnych do siebie ogniw złączonych ze sobą tak, że tworzą całość, umożliwiając jednocześnie dużą zmienność kształtu. W zastosowaniach technicznych, w szczególności w budowie maszyn stosuje się trz ...

                                               

Ażur

Ażur – rodzaj zdobienia polegający na wycięciu w materiale otworów o ozdobnym kształcie, skomponowanych tak, aby prześwitywała przez nie płaszczyzna tła. Ten ozdobny układ otworów wykonywany jest w dowolnym materiale i tworzy zespół dekoracyjny. ...

                                               

Kamienie szlachetne

Kamienie szlachetne, kamienie jubilerskie – wartościowe i rzadko spotykane, czyste, jednorodne i przezroczyste odmiany niektórych minerałów i skał. Kamienie te odznaczają się silnym połyskiem, efektownym zabarwieniem, dużą trwałością i twardością ...

                                               

Perła

Perły – wytwory małży, rzadko ślimaków. Zbudowane są z tej samej substancji co wewnętrzna strona muszli, której głównymi składnikami są węglan wapnia i rogowata substancja białkowa, która spaja mikrokryształy skupione koncentrycznie wokół jądra. ...

                                               

Rubin

Luminescencja – wyraźna, nadaje rubinom szczególnego kolorytu, podwyższając ich walory estetyczne. Znane są okazy wykazujące fluorescencję o barwie jasnożółtej i kremowożółtej. Wzór chemiczny: Al 2 O 3:Cr 3+ – tlenek glinu domieszkowany trójwarto ...

                                               

Ametyst

Ametyst – minerał, przezroczysta odmiana kwarcu mlecznego o fioletowej barwie. Kamień półszlachetny, używany w jubilerstwie. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i oznacza "trzeźwy", gdyż według greckich wierzeń, picie wina z czar ametystowych ...

                                               

Gips

Gips − nazwa pochodzi od gr. gypsos oznaczającego czynność gipsowania, a także kredę lub cement. Nazwa ta obejmuje dwa pokrewne pojęcia: minerał z grupy siarczanów – uwodniony siarczan wapnia monomineralna skała osadowa siarczanowa, zbudowana nie ...

                                               

Jadeit

Jadeit – minerał z gromady krzemianów łańcuchowych, zaliczany do grupy piroksenów. Minerał należy do grupy minerałów rzadkich. Wraz z egirynem i omfacytem tworzy szereg jadeitu. Nazwa pochodzi od wykonanych z jadeitu amuletów noszonych przez hisz ...

                                               

Agat

Agat – półszlachetny minerał, wielobarwna, wstęgowa odmiana chalcedonu. Nazwa pochodzi od rzeki Achates w południowej Sycylii we Włoszech, gdzie wydobywano go już w starożytności. Agaty powstają w geodach. Zbudowane są z wielu różnokolorowych, na ...

                                               

Agat mszysty

Agat mszysty – odmiana agatu i chalcedonu; ma zazwyczaj jasną, jednorodną barwę najczęściej przezroczystą. Bogato rozgałęzione wtrącenia zielonej hornblendy lub chlorytu we wnętrzu podobne są do mchu, czasami przypominają zwoje mózgu. Wtrącenia t ...

                                               

Gagat

Gagat – bitumiczna odmiana węgla brunatnego o zbitej, jednorodnej budowie. Nazwa pochodzi od rzymskiej nazwy miasta i rzeki Gagas w starożytnej Licji w Azji Mniejszej, gdzie po raz pierwszy znaleziono gagat.

                                               

Opal

Opal – mineraloid zaliczany do krzemianów. Nazwa pochodzi od sanskryckiego upala = drogi kamień, kamień szlachetny; bądź od gr. opallios = widzieć zmianę. Opal jest oficjalnym kamieniem szlachetnym Australii.

                                               

Onyks

Onyks – minerał, odmiana chalcedonu o równoległym ułożeniu warstw, na przemian białej i czarnej. Nazwa pochodzi z greckiego όνυξ i oznacza pazur: nawiązuje do twardości, wyglądu i ostrych krawędzi tego minerału. Biało-czarny onyks jest często naz ...

                                               

Cyrkonia

Cyrkonia – bezbarwny syntetyczny kamień ozdobny nieposiadający swojego wzorca w przyrodzie. Jest to stabilizowana, regularna modyfikacja dwutlenku cyrkonu.

                                               

Chryzopraz

Chryzopraz, prazer – przeświecający, soczyście zielony minerał, cenna odmiana chalcedonu. Nazwa pochodzenia greckiego, wynikająca z połączenia słów chrysos - złoto i prasinos - zielonkawy. Barwa wywołana jest domieszką niklu. Ulega ona zmianie wy ...

                                               

Niello

Niello – metoda zdobienia przedmiotów metalowych, stosowana w złotnictwie. Wzór wyryty w metalu wypełnia się pastą złożoną z siarczków srebra, miedzi i ołowiu, a następnie poddaje polerowaniu w celu uzyskania granatowego, czarnego lub szafirowo - ...

                                               

Swarovski

D. Swarovski KG – austriackie przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją wyrobów ze szkła ołowiowego, zwanego szkłem kryształowym, takich jak biżuteria, optyka myśliwska, akcesoria dekoracyjne, figurki zwierząt, a także dżety/cekiny, które mają za ...

                                               

Chryzoberyl

Stanowi składnik pegmatytów. Często współwystępuje z berylem, turmalinem, granatem, spinelem, skaleniem, kwarcem, topazem, andaluzytem. Miejsca występowania: Sri Lanka – odmiany ciemnooliwkowozielone Matara, Ratnapura; Madagaskar, Rosja – odmiany ...

                                               

Tanzanit

Tanzanit – gemmologiczna nazwa przezroczystej, niebieskiej w odcieniach odmiany zoisytu. Nieprawidłowo nazywany "szafirem Meru" – pierwsi jego odkrywcy mylnie uznali go za szafir. Nazwa pochodząca od Tanzanii, gdzie minerał ten został odkryty, zo ...

                                               

Karneol

Karneol, karniol – gemmologiczna nazwa czerwonej, półprzezroczystej odmiany chalcedonu. Nazwa "karneol” łac. carneolus pochodzi prawdopodobnie ze starofrancuskiego cornele = owoc derenia.

                                               

Kwarcowe tygrysie oko

Kwarcowe tygrysie oko – jedna z migotliwych odmian kwarcu, nieprzeźroczysty minerał wykazujący efekt kociego oka, czyli obecność migotliwego pasa przesuwającego się po kamieniu podczas jego obracania w dłoni. Powodują to utleniony krokidolit, tre ...

                                               

Chalcedon (minerał)

Chalcedon – pospolity, szeroko rozpowszechniony minerał, odmiana skrytokrystalicznej krzemionki o włóknistej strukturze, zbudowanej z kwarcu i moganitu. Nazwa pochodzi od miasta Chalkedon położonego nad Bosforem. Tworzy wiele barwnych odmian o za ...

                                               

Rodonit

Rodonit – minerał z gromady krzemianów. Należy do minerałów rzadkich, rozpowszechnionych tylko w niektórych regionach Ziemi. Nazwa pochodzi od gr. rhodon" = róża – aluzja do barwy minerału. Ma zwykle na podstawowym czerwonym tle, czarne, dendryty ...

                                               

Kwarc

Kwarc – minerał z gromady krzemianów przestrzennych zbudowany głównie z dwutlenku krzemu. Nazwa pochodzi: lub słowiańskiego kwardy = twardy kwarda = kwarzec, od starogermańskiego kwarr quarz = zgrzyt – tak określali ten minerał niemieccy górnicy, ...

                                               

Elbait

Elbait – minerał z grupy krzemianów, zaliczany do grupy turmalinów. Minerał rzadki. Nazwa pochodzi od wyspy Elby na Morzu Śródziemnym, gdzie minerał ten występuje.

                                               

Nefryt

Nefryt – skała metamorficzna utworzona w wyniku wielu skomplikowanych procesów metasomatycznych oraz związanych z tektoniką uskokową i działalnością ciśnień kierunkowych tzw. stressu. Jest skałą prawie monomineralną utworzoną prawie w całości z a ...

                                               

Beryl (minerał)

Beryl – minerał należący do grupy krzemianów pierścieniowych. Nazwa pochodzi od greckiego βήρυλλος, berillos – morska zieleń. Tworzy wiele poszukiwanych odmian kamieni szlachetnych: goshenit – bezbarwny biksbit – czerwień agrestowa beryl złoty – ...

                                               

Almandyn

Almandyn – minerał z grupy granatu, z gromady krzemianów. Należy do grupy minerałów pospolitych, szeroko rozpowszechnionych. Nazwa pochodzi od Alabanda, dawnej nazwy miejscowości położonej w Azji Mniejszej, gdzie szlifowano najpiękniejsze okazy t ...

                                               

Amazonit

Amazonit – minerał z gromady krzemianów. Minerał, jest zieloną lub niebieskozieloną odmianą skalenia zwanego mikroklinem; kamień półszlachetny. Należy do grupy minerałów rzadkich. Zawdzięcza swoją nazwę legendarnej Amazonii, która swą nazwę wzięł ...

                                               

Apatyt

Apatyt – minerał z gromady fosforanów. Należy do minerałów szeroko rozpowszechnionych występujących we wszystkich typach skał.

                                               

Bransoletka

Bransoletka, staropol. manela – kolista ozdoba noszona na nadgarstku, będąca jednym z elementów biżuterii osobistej. Bransoletki robione są ze skóry, tkanin, metalu, silikonu, a nawet szkła. Bransoletki mogą być ozdabiane elementami z drewna, kam ...

                                               

Pierścień (biżuteria)

Pierścień – rodzaj biżuterii w kształcie małej obręczy nakładanej na palec ręki. Pierścień wykonany jest najczęściej z metalu szlachetnego i zwykle posiada tzw. "oczko”, czyli oszlifowany kamień szlachetny. Ze względu na kształt niemający punktu ...

                                               

Kolczyk

Kolczyk – niewielki, ozdobny przedmiot, część biżuterii noszona w małżowinie usznej oraz innych miejscach ciała. Zwykle stworzony z tytanu, stali chirurgicznej, srebra, złota, PTFE lub z bioplastu; spotyka się także artystycznie robione kolczyki ...

                                               

Dekoracja

Dekoracja – odznaczanie, przypinanie odznaki, orderu Dekoracja – element ozdabiający, ozdoba Dekoracja teatralna – plastyczne tło sceny teatralnej lub planu filmowego Dekoracja ścienna – zespół elementów służący do ozdoby ściany

                                               

Ornament (sztuka)

Ornament – motyw lub zespół motywów zdobniczych, stosowanych w architekturze lub sztukach plastycznych. Motywy te, złożone z drobnych elementów, mogą pokrywać całą powierzchnię, występować tylko w określonych polach albo przybierać formę pasową. ...

                                               

Bursztyn bałtycki

Bursztyn bałtycki – odmiana bursztynu, substancja organiczna, żywica kopalna, która powstała w warunkach naturalnych w eocenie. Żywica wydostawała się ze zranień, pęknięć pni i gałęzi drzew, tworząc nacieki, określane mianem sopli lub kropli. Żyw ...

                                               

Korale (biżuteria)

Korale – rodzaj biżuterii w postaci koralików nanizanych przez niewielki otwór na nić, sznurek, żyłkę itp. Koraliki mogą być wykonane z różnych materiałów, zarówno pochodzenia naturalnego, jak i sztucznego. Mogą mieć różne rozmiary, kształty i ko ...

                                               

Kabłączek skroniowy

Kabłączek skroniowy – wczesnośredniowieczna, kobieca ozdoba słowiańska w kształcie otwartego krążka, często z charakterystycznym esowatym zakończeniem. Używana od VII/VIII do XIII wieku. Przypinana w okolicy skroni do czepca lub zakładanej na czo ...

                                               

Grawerstwo

Grawerstwo lub rytownictwo – zawód zaliczany do rzemiosł metalowych. Jest to jedna z najdawniejszych technik zdobienia wyrobów artystycznych. Grawerstwo to wykonywanie wgłębień o różnej głębokości, przekroju i kształtach, na powierzchniach metalo ...

                                               

Grzywna

hrywna – oficjalna waluta Ukrainy grzywna jednostka miar grzywna prawo 2 miejscowości w Polsce: Grzywna – wieś w woj. kujawsko-pomorskim, w pow. toruńskim, w gminie Chełmża Grzywna – kolonia w woj. zachodniopomorskim, w pow. choszczeńskim, w gmin ...

                                               

Garbatka (województwo mazowieckie)

Garbatka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie piaseczyńskim, w gminie Lesznowola. Wieś szlachecka Garbatki położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie tarczyńskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego.W ...

                                               

Diadem

Diadem – ozdobna opaska z drogiej tkaniny lub obręcz ze szlachetnego metalu, na ogół dodatkowo wysadzana szlachetnymi kamieniami lub innymi klejnotami albo zdobiona w szczególny sposób. Noszona na głowie jako oznaka władzy królewskiej książęcej, ...

                                               

Damaskinaż

Damaskinaż – technika zdobienia wyrobów metalowych, gł. żelaznych, brązowych i miedzianych oraz wykonanych z oksydowanej stali, przez inkrustowanie ich złotem lub srebrem, miedzią lub mosiądzem, w efekcie czego uzyskuje się surowy i szlachetny ko ...

                                               

Granulacja (technika złotnicza)

Granulacja – technika złotnicza, polegająca na zdobieniu przedmiotów drobnymi kuleczkami złota lub srebra. Kuleczki, nazywane granulkami, były układane w ornamenty i nalutowywane na przedmioty. Technika znana jest od starożytności, szczególnie wy ...

                                               

Inkrustacja (zdobnictwo)

Inkrustacja – technika zdobienia przedmiotów: sprzętów, mebli, dzieł artystycznych itp., polegająca na wykonywaniu wgłębień w podłożu i wklejaniu w nie odpowiednio przyciętych płytek z różnych materiałów, np. drewna, kości słoniowej, metalu, masy ...

                                               

Kamea

Kamea – rodzaj gemmy, szlachetny lub półszlachetny kamień ozdobiony reliefem ciętym wypukło. Do wyrobu kamei najchętniej używano kamienia składającego się z dwóch różnobarwnych warstw – onyksu, sardonyksu, karneolu. Ponieważ dwubarwne kamienie są ...

                                               

Koloratura

Koloratura – w analizie dzieła muzycznego, określenie fragmentu kompozycji wokalnej, złożonego z przebiegów gamowych, pasaży i innych ozdobników, wymagających od wykonawcy biegłości i sprawnego dysponowania skalą głosu.

                                               

Koral

Koral – szkielety węglanowe koralowców. Nazwa wywodzi się od łacińskiej nazwy organizmów morskich z podgromady koralowców Corrallium, zamieszkujących morza strefy ciepłej i gorącej.

                                               

Lei (Polinezja)

Lei - hawajska nazwa wieńców i girland sporządzanych z kwiatów i innych materiałów. Odpowiednik na Tahiti i Wyspach Cooka nosi nazwę ei, zaś na Samoa - ula. Pierwotnie lei miały charakter sakralny, były ofiarowywane bogom podczas religijnych obrz ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie