Топ-100 ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 142

ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 142




                                               

Neofita

Neofita – osoba, która niedawno przyjęła jakąś wiarę. Określenie stosowane najczęściej w odniesieniu do chrześcijaństwa. Do XV wieku neofita nie mógł przyjmować godności kościelnych, później jednak, początkowo w Hiszpanii, a następnie na gruncie ...

                                               

Neuroteologia

Neuroteologia - dyscyplina naukowa w badaniach nad duchowością. Jej metodologia polega na używaniu neurologicznych metod obrazowania pracy mózgu takich jak np. EEG, fMRI, Pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa do ustalania związków pomiędzy a ...

                                               

Niebo (raj)

Niebo czy raj – mityczna kraina, lub jedna z krain stanowiących zaświaty. Kojarzona zazwyczaj z miejscem osiągnięcia stanu wiecznej szczęśliwości.

                                               

Nieczystość seksualna

Nieczystość seksualna – termin używany w religiach, między innymi monoteistycznych jak judaizm i islam, na określenie stanu braku świętości rytualnej z powodu podjęcia pożycia seksualnego, a u kobiet także z powodu menstruacji. Drugie znaczenie t ...

                                               

Objawienie

Objawienie – pojęcie odnoszące się do religii objawionych. Dla wyznawców danej religii jest to przesłanie lub wydarzenia, poprzez które Bóg, ich zdaniem, daje się poznać jednostkom lub grupom ludzi.

                                               

Obserwancja

Obserwancja − ściślejszy sposób zachowania, przestrzegany przez członków danego zgromadzenia zakonnego w Kościele Katolickim. Zachowanie reguły i przestrzeganie zobowiązań wynikających z posłuszeństwa w obrębie wspólnoty zakonnej np. post, praca, ...

                                               

Ofiary z ludzi

Ofiary z ludzi – praktyki religijne poświadczone w różnych epokach i różnych częściach świata, polegające na zabiciu człowieka w ofierze bóstwu. Były związane z istniejącym w danej kulturze systemem wierzeń lub z lękiem przed konkretnym grożącym ...

                                               

Panteon

Panteon to: w religiach politeistycznych – ogół bóstw, w sztuce starożytnej Grecji i Rzymu – świątynia poświęcona wszystkim bogom. Panteony były popularne zwłaszcza w okresie cesarstwa rzymskiego. Najbardziej znanym zabytkiem tego okresu jest Pan ...

                                               

Papiestwo

Papiestwo – instytucja najwyższej władzy w Kościele katolickim, sprawowana przez papieża, skupiającego scentralizowaną i absolutną władzę typu monarchicznego, tzw. prymat, sprawowaną bezpośrednio lub przez aparat administracyjny w postaci kurii r ...

                                               

Patera (naczynie obrzędowe)

Patera – naczynie obrzędowe o kształcie spłaszczonej misy na nóżce używane przez starożytnych Greków podczas sympozjonu oraz Rzymian podczas libacji. Służyło do składania na nim ofiar.

                                               

Piekło

Piekło – w eschatologiach religii uznających życie pozagrobowe – miejsce przebywania lub stan dusz zmarłych, potępionych za grzechy lub winy wobec bogów popełnione na Ziemi.

                                               

Pogaństwo

Poganie − deprecjonujące określenie używane przez chrześcijan wobec wyznawców religii niechrześcijańskich, głównie niemonoteistycznych, politeistycznych i animalistycznych, w Polsce od XII wieku określeniem poganin posługiwano się jako formą znie ...

                                               

Pogrzeb

Pogrzeb – ogół obrzędów towarzyszących pochówkowi lub kremacji zwłok zmarłego; traktowany jako jeden z podstawowych obowiązków moralnych, a często również religijnych wobec zmarłego; może być religijny lub świecki.

                                               

Pokuta (religia)

Pokuta – praktyka religijna, której celem jest udoskonalenie. Działanie narzucone przez innych lub wybrane dobrowolnie, mające zadośćuczynić Bogu lub ludziom wyrządzone zło.

                                               

Polskie Towarzystwo Religioznawcze

Polskie Towarzystwo Religioznawcze – założona w 1958 organizacja skupiająca polskich naukowców zajmujących się religioznawstwem i naukami pokrewnymi. Podstawowym celem stowarzyszenia jest szerzenie i pogłębianie wiedzy w dziedzinie religioznawstw ...

                                               

Post

Post – dobrowolne powstrzymanie się od całkowitego jedzenia lub od spożywania pewnych rodzajów pokarmów przez określony czas. Pości się przede wszystkim z przyczyn religijnych. Krytycznie na temat postu wypowiadali się: Erazm z Rotterdamu, Jan Ka ...

                                               

Potępienie

Potępienie – według religii chrześcijańskich okres pośmiertny, antagonistyczny do zbawienia. Potępienie jest uważane za wieczną karę dla tych, którzy złamią przykazania nadane przez Boga i zejdą na drogę zła. Lecz gdy w chwili śmierci osoba umier ...

                                               

Potrzeby interpretatywne

Potrzeby interpretatywne – trzecia kategoria potrzeb według Bronisława Malinowskiego. Potrzeby interpretatywne są bezpośrednio połączone z tzw. potrzebami duchowymi człowieka. Są bezpośrednim wynikiem faktu, iż człowiek jest istotą kulturową. Ist ...

                                               

Powołanie

Powołanie – potocznie: posiadanie określonego daru do wykonywania danej czynności przez większą część życia. Czynność tę wykonuje się bardziej z pobudek altruistycznych niż finansowych, choć te drugie mogą mieć również znaczenie. Można również mi ...

                                               

Półbóg

Półbóg – postać obdarzona szczególnymi mocami, zrodzona ze związku bogów z istotami niższymi lub poprzez innego rodzaju ingerencję boską.

                                               

Pramonoteizm

Pramonoteizm – kierunek w religioznawstwie uznający iż pierwotną formą religii był monoteizm, który dopiero z czasem przekształcił się w politeizm. Głosicielem pramonoteizmu był m.in. Wilhelm Schmidt.

                                               

Preegzystencja

Słowianie wierzyli, że dusza ludzka istnieje przed narodzinami i przylatuje w dniu narodzin do łona matki pod postacią ptaka: bociana wiosna, lato bądź lelka jesień, zima

                                               

Profanacja

Profanacja – pojęcie odnoszące się do naruszania sfery sacrum, powodujące pozbawienie poświęconych rzeczy lub konsekrowanych miejsc wartości kultowej oraz potraktowania bez należytego szacunku rzeczy, wartości otoczonych powszechnie czcią. W szcz ...

                                               

Profanum

Profanum – to co ludzkie, sfera świeckości, przeciwieństwo sacrum – sfery świętej. W sferze tej odbywają się wszystkie codzienne wydarzenia z życia człowieka. Profanum jest łacińskim słowem dla świeckości. Różnica między świętym a świeckim była u ...

                                               

Profetyzm

Profetyzm – zjawisko spotykane w wielu religiach, polegające na występowaniu wśród członków danej grupy religijnej przekonania, że niektóre jednostki są powoływane przez bóstwo do głoszenia jego woli i przepowiadania przyszłości. Profetyzm wiąże ...

                                               

Prorok

Słowo "prorok” oznacza dosłownie "osobę przemawiającą w czyimś imieniu”. W świecie starożytnym osoby nie posiadające talentów oratorskich zatrudniały proroków by przemawiali za nich publicznie. Podczas tłumaczenia hebrajskiego słowa "nabi”, które ...

                                               

Prostytucja sakralna

Prostytucja sakralna – prostytucja związana z kultem bóstw miłości, płodności i macierzyństwa. Traktowano ją jako magiczne łączenie się z żywą przyrodą w celu wzmocnienia jej sił witalnych. W epokach historycznych, które pozostawiły po sobie świa ...

                                               

Prowidencjalizm

Prowidencjalizm - - występuje także nazwa Prowidencjonizm – pogląd historiozoficzny i filozoficzny uznający Opatrzność za siłę kierującą losami ludzi i świata. Przekonanie o istnieniu Opatrzności, która czuwa nad światem i dziejami. Idea boskiej ...

                                               

Przestrzeń sakralna

Przestrzeń sakralna – miejsce lub pomieszczenie wyświęcone. Przestrzeń sakralna, czyli związana z sacrum zdefiniowana jest poprzez różne religie jako przestrzeń miejsce przebywania bóstw lub innych istot nadprzyrodzonych albo służące oddawaniu im ...

                                               

Pseudoreligia

Pseudoreligia - pojęcie bliskoznaczne terminowi "antyreligia". Przedrostek "pseudo-" wskazuje brak cech, które pozwalałyby sklasyfikować określone zjawisko jako religię, przy jednoczesnym spełnianiu pewnych kryteriów religii. Autorzy katoliccy po ...

                                               

Psychologia religii

Psychologia religii – interdyscyplinarna nauka z pogranicza psychologii i religioznawstwa, korzystająca z dorobku obu dziedzin. Z psychologicznego punktu widzenia przedmiotem psychologii religii są przejawy indywidualnej religijności takie jak pr ...

                                               

Rekonstrukcjonizm

Rekonstrukcjonizm – podejście w obrębie neopogaństwa, opierające się na rewitalizacji czy odrodzeniu religii pogańskich, przede wszystkim politeistycznych. Generalnie charakteryzuje ono nurt tzw. neopogaństwa etnicznego, w tym rodzimowierstwo, i ...

                                               

Religia uniwersalna

Religia uniwersalna – system wierzeń, którego przyjęcie niezwiązane jest istotnie z żadną konkretną grupą etniczną – wyznawalny bez adaptacji przez szerokie spektrum kulturowo-etniczne odbiorców. Typowymi religiami uniwersalnymi są: chrześcijańst ...

                                               

Ruch antykultowy

Ruch antykultowy – ruch, przeważnie o korzeniach chrześcijańskich, który stawia sobie za cel uniemożliwienie lub ograniczenie działania niektórych ruchów religijnych i związków wyznaniowych, uznanych przez niego za sekty. Prowadzi przede wszystki ...

                                               

Rytuał

Rytuał – zespół specyficznych dla danej kultury symbolicznych sekwencji sformalizowanych czynów i wypowiedzi, wykonywanych w celu osiągnięcia pożądanego skutku, który jednakże może być znacznie oderwany od pozornie oczywistego celu funkcjonalnego ...

                                               

Sacrum

Sacrum – sfera świętości. Wokół niej koncentrują się wierzenia i obrzędy, praktyki religijne. Właściwość, która przysługuje niektórym przedmiotom, istotom, przestrzeniom, okresom. Siedzibą sacrum może stać się wszystko, nawet zwykłe przedmioty; m ...

                                               

Sakrobiznes

Sakrobiznes – wszelka aktywność, w której działalność religijna splata się ze sferą zwyczajowo uznawaną za świecką, zwróconą ku celom pragmatycznym i/lub nie związanym ze sprawami wiary i religii. Może to być więc wykorzystywanie działalności rel ...

                                               

Schizma

Schizma – formalny rozdział między wyznawcami jednej religii, ideologii lub grupy kultowej. Do najważniejszych schizm należą: Wielka schizma wschodnia 1054 – między prawosławiem i rzymskim katolicyzmem Anglikanizm 1534 Wielka schizma zachodnia 13 ...

                                               

Sekularyzacja

Sekularyzacja, zeświecczenie – zespół działań zmierzający do znacznego ograniczenia lub wręcz całkowitego wyeliminowania roli religii w społeczeństwie. Termin powstał w 1646 r. w trakcie rokowań kończących wojnę trzydziestoletnią i pochodzi od ła ...

                                               

Sekularyzm

Sekularyzm, świeckość – pojęcie powszechnie definiowane jako koncepcja braku integracji lub współzależności religii z publicznymi sprawami społeczeństwa. Często jest wiązany z okresem oświecenia w Europie i odgrywa główną rolę w społeczeństwach Z ...

                                               

Sens życia

Sens życia – istota i cel ludzkiej egzystencji, powołanie człowieka, to, co uzasadnia trud życia i czyni je wartym przeżycia. Pytanie o sens życia jest jednym z podstawowych zagadnień różnych systemów filozoficznych i religijnych, a odpowiedź na ...

                                               

Sobótka (ognisko)

Sobótka, niem. Feuerbrauchtum, na daw. Rusi żywahń, carahn – polska nazwa dużych ognisk palonych podczas świąt: w wigilię św. Piotra i Pawła z 23 na 24 czerwca w noc świętojańską czyli wigilię dnia św. Jana Chrzciciela fr. feu de la Saint-Jean, w ...

                                               

Soteriologia

Soteriologia – dział teologii chrześcijańskiej, którego przedmiotem jest zbawienie oraz Jezus Chrystus jako Zbawca. W buddyzmie termin znany z terminologii mahajany tłumaczącej proces realizacji stanu Buddy dostępny "czującym istotom”, np. według ...

                                               

Stwórca

Stwórca, Stworzyciel, Bóg Stwórca – istota, która zgodnie z wierzeniami powszechnymi w wielu religiach i mitologiach miała powołać świat i ludzi do istnienia.

                                               

Sumienie

Sumienie – w niektórych religiach i nurtach etycznych wewnętrzne odczucie pozwalające rozróżniać dobro i zło, a także oceniać postępowanie własne i innych ludzi. Jest to zdolność pozwalająca człowiekowi ujmować swoje czyny pod kątem moralnym i od ...

                                               

Symbol

Symbol – semantyczny środek stylistyczny, który ma jedno znaczenie dosłowne i różną liczbę znaczeń ukrytych. Odpowiednik pojęcia postrzegany zmysłowo. Najbardziej ogólnie jest to zastąpienie jednego pojęcia innym, krótszym, bardziej wyrazistym lu ...

                                               

Synkretyzm religijny

Synkretyzm religijny – łączenie ze sobą różnych tradycji religijnych wielu narodów i wyznań, powodujące zderzenia odmiennych poglądów, a także ich przemieszanie. W świecie helleńskim słowo używane było jako nazwa zabiegu polegającego na włączaniu ...

                                               

Świętokradztwo

Świętokradztwo w rozumieniu teologii katolickiej definiuje Katechizm Kościoła Katolickiego w punkcie 2120: "Świętokradztwo polega na profanowaniu lub niegodnym traktowaniu sakramentów i innych czynności liturgicznych, jak również osób, rzeczy i m ...

                                               

Tajemnica

Tajemnica – dane lub informacje, których ujawnienie osobom nieuprawnionym jest zakazane ze względu na normy prawne lub inne normy społeczne. W religiach, szczególnie w kultach misteryjnych, słowo tajemnica odnosi się do ukrytej rzeczywistości duc ...

                                               

Taromaiti

Jeden z demonów dewów Arymana, siejący w ludziach niewiarę, zwątpienie i odpowiedzialny za odstępstwo i wypaczanie wiary, tym samym demon herezji. Wymieniony w formie niespersonalizowanej w Gathach Zaratusztry, także w Riwajatach 48.73-74. Jest n ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie