Топ-100 ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 212

ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 212




                                               

Instytut Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego

Instytut Muzykologii Uniwersytetu Wrocławskiego – jednostka dydaktyczno-naukowa należąca do struktur Wydziału Nauk Historycznych i Pedagogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Obok muzykologii na Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Warszawsk ...

                                               

Kompozycja (muzyka)

Kompozycja – w muzyce ma trzy znaczenia: technika i proces tworzenia utworu oryginalny utwór muzyczny budowa utworu muzycznego zob. forma muzyczna

                                               

Kształcenie słuchu

Kształcenie słuchu – rozwój podstawowych umiejętności muzycznych, takich jak rozpoznawanie dźwięku, czytanie nut, pobudzanie wyobraźni muzycznej oraz nauka najważniejszych zagadnień z teorii muzyki. Pojęcie opiera się na metodach i naukach solfeż ...

                                               

Muzyka eksperymentalna

Muzyka eksperymentalna – muzyka stosująca nietypowe dla muzyki popularnej rozwiązania stylistyczne, rytmiczne, metryczne, melodyczne, aranżacyjne itd. Za twórcę ruchu uważany jest John Cage. Cage był pod wielkim wpływem buddyzmu zen; jego nauczyc ...

                                               

Muzyka wokalna

Muzyka wokalna – muzyka, która przeznaczona jest na głosy solowe lub zespoły chóralne a cappella lub z akompaniamentem instrumentów. Muzyka ta rozwijała się na przestrzeniach epok: średniowiecza chorały, renesansu, baroku gdzie wyraźnie zaznaczył ...

                                               

Répertoire International des Sources Musicales

Répertoire International des Sources Musicales – międzynarodowa organizacja non-profit założoną w Paryżu w 1952 roku. Celem organizacji jest możliwie szerokie dokumentowanie źródeł muzycznych na całym świecie. RISM jest największą tego typu organ ...

                                               

Solo

Solo: przeważnie w muzyce rozrywkowej fragment utworu muzycznego grany lub śpiewany przez jednego wykonawcę, z ewentualnym pomocniczym akompaniamentem, często improwizowany. określenie oznaczające, że dany utwór muzyczny lub fragment utworu grany ...

                                               

Szklana muzyka

Szklana muzyka – obiegowe określenie odwołujące się do muzyki granej na szklanych instrumentach. Dotyczy przede wszystkim dwóch, najbardziej charakterystycznych instrumentów: szklanej harfy i szklanej harmoniki.

                                               

Terminologia muzyczna

Terminologia muzyczna – klasa terminów należących do języka partytur oraz do języka opisu teoretycznego utworów muzycznych.

                                               

Trawestacja (muzyka)

Trawestacja – w muzyce jest to jedna z odmian parodii. Polegała na przeróbce utworu muzyki poważnej na utwór o charakterze rozrywkowym. Np. The Exception – V Symfonia Ludwig van Beethoven, Koncert Brandenburski – Jan Sebastian Bach.

                                               

Wilcze tony

Wilcze tony, wilki – określenie muzyczne oznaczające stałe źle brzmiące dźwięki wydobywane z instrumentów. Jeśli skrzypce wykonane są z gorszego gatunku drewna, wówczas pudło rezonansowe instrumentu w przypadku niektórych dźwięków daje chrapliwą ...

                                               

Wiolinistyka

Wiolonistyka - dział muzykologii zajmujący się badaniem muzyki instrumentalnej dla instrumentów strunowych-smyczkowych oraz tymi instrumentami, ich budową, techniką i brzmieniem, a także historią ich wykształcenia się.

                                               

Ekofilozofia

Ekofilozofia stanowi samodzielną naukę filozoficzną charakteryzującą się określoną epistemologią i metodologią. Jest to nurt filozoficzny, gdzie w centrum zainteresowania znajduje się środowisko przyrodnicze i społeczne, a w szerszym ujęciu cały ...

                                               

Prakseologia

Prakseologia – teoria sprawnego działania. Jest dziedziną badań naukowych dotyczących wszelkiego celowego działania ludzkiego. Cykl prakseologiczny Realizacja Planowanie i programowanie Prognoza przewidywanie Ocena efektów Diagnoza zebranie faktó ...

                                               

Teologia

Teologia lub sacra doctrina – dyscyplina wiedzy rozwinięta w chrześcijaństwie. Pierwotnie była opisem interwencji Boga w życie ludzkiej społeczności i była ściśle związana z liturgią. Na chrześcijańskim Zachodzie, wraz z rozwojem teologii scholas ...

                                               

Antropocentryzm

Antropocentryzm – pogląd filozoficzny i religijny, według którego człowiek stanowi centrum i cel Wszechświata. Prekursorami antropocentryzmu poznawczego byli sofiści, od których pochodzi określenie – "człowiek jest miarą wszechrzeczy”. Antropocen ...

                                               

Antynomizm

Antynomizm to pojęcie filozoficzne oznaczające wewnętrzną sprzeczność. W teologii antynomizm naucza, że Dekalog nie powinien być normą dla chrześcijan, gdyż skoro jedynym motywem postępowania chrześcijanina ma być miłość do Chrystusa, wobec tego ...

                                               

Argument biologiczny na istnienie Boga

Argument biologiczny na istnienie Boga – jeden z rodzajów rozumowań mających na celu dowodzenie istnienia Boga w oparciu o przyrodoznawstwo. Biologiczny argument na istnienie Boga porównuje się do podobnych argumentów ze wzrostu entropii oraz roz ...

                                               

Argument kosmologiczny

Argument kosmologiczny – jeden z rodzajów rozumowań mających na celu dowiedzenie istnienia Boga. Arystoteles mówi o Pierwszym Poruszycielu jako przyczynie wszelkiego ruchu. Tomasz z Akwinu o pierwszej i samoistnej przyczynie, która jest podstawą ...

                                               

Argument moralny

Argument moralny – jeden z argumentów za istnieniem Boga. Jest to rozumowanie zakładające, że, jeżeli przyjąć istnienie absolutnych norm moralnych, to musi istnieć osoba mogąca te normy tworzyć i egzekwować, a tą osobą jest Bóg. Za twórcę argumen ...

                                               

Argument teleologiczny

Argument teleologiczny – jedna z prób argumentowania na rzecz istnienia Boga. Mówi, że istnienie porządku świadczy o istnieniu kogoś, kto świat racjonalnie uporządkował w określonym celu, Boga-Stwórcy. Dawniej odwoływano się do pitagorejskiej har ...

                                               

Argument z cudu

Argument z cudu – argument na istnienie Boga mówiący o tym, że skoro istnieją zjawiska, których nie może zdziałać żadne stworzenie – cuda – to czyni je Bóg, a tym samym daje w nich osobiste, naocznościowe świadectwo o sobie. Argument dotyczyć moż ...

                                               

Biblia Kobiety

Biblia Kobiety – dwutomowa książka napisana przez Elizabeth Cady Stanton i 26 innych kobiet, opublikowana w 1895 i 1898 roku, by przeciwstawić się stanowisku fundamentalizmu religijnego, zgodnie z którym kobieta jest podległa mężczyźnie. Publikac ...

                                               

Biskupstwo misyjne

Biskupstwo misyjne - dawniej jednostka administracyjna w Kościele katolickim istniejąca w miejscu, gdzie nie została jeszcze erygowana formalna struktura kościelna. Obecnie termin ten zastąpiony jest w Prawie kanonicznym przez Administraturę apos ...

                                               

Bóg luk

Bóg luk, Bóg od zapychania dziur, Bóg kapryśny, Bóg magik, Bóg zapchajdziura, Bóg białych plam – określenie obrazujące sposób myślenia doszukujący się interwencji Boga w niewyjaśnionych jeszcze przez naukę aspektach świata. Pojęcie "Boga luk” zos ...

                                               

Creatio continua

Creatio continua – pogląd teologiczny, obecny głównie w chrześcijaństwie, według którego świat stworzony przez Boga jest nieustannie przez niego podtrzymywany w istnieniu. Poprzez creatio continua wyraża się stwórczą czynność Boga, która jest dop ...

                                               

Creatio ex nihilo

Creatio ex nihilo – pogląd filozoficzny i teologiczny, rozwijany głównie w chrześcijaństwie, wedle którego świat został stworzony z nicości przez Boga. Pojęcie to wyraża podstawową różnicę ontologiczną: jedynie Bóg jest rzeczywistością pierwszą i ...

                                               

Deus absconditus

Deus absconditus – określenie jednej z cech Boga chrześcijańskiego, użyte po raz pierwszy w księdze Izajasza. Teolodzy wyjaśniają, że istnienie Boga nie jest oczywiste, że Bóg niejako ukrywa się przed ludźmi i daje się poznać w sposób niedający c ...

                                               

Deus otiosus

Deus otiosus – używane w religioznawstwie określenie boga oddalonego, nieingerującego w sprawy świata. Deus otiosus jest najczęściej bogiem uranicznym stworzycielem świata i prawodawcą, który dokonawszy aktów stworzenia oddalił się od spraw ludzk ...

                                               

Dowód ontologiczny

Dowód ontologiczny – argument na istnienie Boga autorstwa Anzelma z Canterbury. Argument ów został nazwany argumentem ontologicznym przez Immanuela Kanta, gdyż usiłuje wykazać istnienie Boga, wychodząc od idei Boga, bez potrzeby uciekania się do ...

                                               

Dylemat determinizmu

Dylemat determinizmu lub standardowy argument przeciwko wolnej woli – argument głoszący, iż istnieje dylemat pomiędzy przyjęciem determinizmu bądź jego negacji, indeterminizmu, który polega na tym, że oba uważa się za podważające możliwość wolnej ...

                                               

Enchiridion symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum

Enchiridion Symbolorum, definitionum et declarationum de rebus fidei et morum z Podręcznik Symboli, definicji i deklaracji o sprawach wiary i moralności lub Denzinger-Hünermann) jest zbiorem - rodzajem podręcznika - najważniejszych katolickich wy ...

                                               

Ex universa theologia

Ex universa theologia – tradycyjna nazwa egzaminu podsumowującego studia teologiczne, obejmującego całość wykładanego materiału i uprawniającego do uzyskania podstawowego stopnia akademickiego. W XIII wieku na Uniwersytecie Paryskim wykształciła ...

                                               

Feministyczna egzegeza biblijna

Feministyczna egzegeza biblijna – krytyczna analiza judeochrześcijańskiego Pisma Świętego z feministycznego punktu widzenia, skupiająca się na przedstawieniu kobiet w Biblii. Feministyczna egzegeza biblijna wywodzi się z pism autorek z kręgów pro ...

                                               

Filozofia wieczysta

Filozofia wieczysta – termin użyty po raz pierwszy prawdopodobnie przez Agostino Steuco w książce De perenni philosophia libri X, w której chrześcijańska filozofia scholastyczna została uznana za "szczyt mądrości, do którego w mniejszym lub więks ...

                                               

Formuła teopaschistyczna

Formuła teopaschistyczna – formuła Trishagion poszerzona o który cierpiał na krzyżu lub jeden z Trójcy Świętej cierpiał ". Formuła ta mogła być błędnie interpretowana przez monofizytów; w interpretacji ortodoksyjnej odnosiła się do Syna Bożego, k ...

                                               

Hermeneutyka biblijna

Hermeneutyka biblijna – nauka teologiczna zajmująca się odczytywaniem tekstów biblijnych, zwłaszcza ich sensu duchowego. Jedna z form hermeneutyki stosowanej. Hermeneutyka stawia pytania co do właściwego sposobu rozumienia Biblii. Hermeneutykę mo ...

                                               

Kalendarz liturgiczny

Kalendarz liturgiczny – w chrześcijaństwie terminarz obchodów liturgicznych w ciągu roku liturgicznego: Wielkanocy, Świąt Pańskich, Maryjnych i liturgicznych wspomnień świętych tak Zachodu np. katolickich, anglikańskich, luterańskich, jak i Wscho ...

                                               

Kalwinizm

Kalwinizm, ewangelicyzm reformowany – jeden z czołowych nurtów protestantyzmu, obok luteranizmu. Jednocześnie doktryna teologiczna i konfesja. Powstał w toku XVI-wiecznej Reformacji. Organizacyjnie przyjmuje głównie kształt kościołów kontynentaln ...

                                               

Kolory liturgiczne

Kolory liturgiczne – w chrześcijaństwie uznawane są za symbole liturgiczne, mają uzewnętrzniać charakter sprawowanych obrzędów, a także wyrazić dynamikę roku liturgicznego. Stosowanie kolorów liturgicznych dotyczy przede wszystkim szat liturgiczn ...

                                               

Kreacjonizm (w odniesieniu do pochodzenia duszy)

Kreacjonizm – pogląd o pochodzeniu duszy, obecny np. w teologii katolickiej. Według kreacjonizmu Bóg stwarza duszę za każdym razem, gdy powstaje nowa istota ludzka. Pogląd taki przeciwstawia się generacjonizmowi i teorii preegzystencji duszy obej ...

                                               

Laksyzm

Laksyzm – w etyce i teologii moralnej postawa, według której wszelka wątpliwość co do obowiązywalności prawa stanowi wystarczającą podstawę do usprawiedliwienia postępowania niezgodnego z tym prawem. Termin bliskoznaczny pojęciom liberalizmu obyc ...

                                               

Lichwa

Lichwa – udzielanie nieetycznych pożyczek, z uwagi na zawyżone odsetki lub inne opłaty, w wyniku czego następuje nieuczciwe wzbogacenie się pożyczkodawcy. Lichwa jest uważana za instytucję nieetyczną, której istotą jest czerpanie korzyści ze słab ...

                                               

Łaska wystarczająca

Łaska wystarczająca - pojęcie sformułowane przez hiszpańskiego teologa Luisa de Molinę w dziele Concordia liberi arbitrii cum gratiae donis, divina praescientia, providentia, praedestinatione et reprobatione. Oznacza ona łaskę Bożą, która zawsze ...

                                               

Medycyna pastoralna

Medycyna pastoralna – nauka pomocnicza praktycznej teologii. Swe zasady czerpie z wiedzy lekarskiej. Jest to zbiór przepisów i wskazówek medycznych, których znajomość jest niezbędna duchownemu. Najstarsze polskie podręczniki medycyny pastoralnej ...

                                               

Miłosierdzie Boże

Problematyką Bożego Miłosierdzia i jego znaczenia w moralności chrześcijańskiej zajmował się m.in. papież Jan Paweł II" w emcyklice Dives in misericordia. Papież podkreślił, że miłosierdzie "w swoim właściwym i pełnym kształcie objawia się jako d ...

                                               

Officium Divinum

Officium Divinum – termin przyjęty na określenie szeroko pojętej liturgii chrześcijańskiej, używany już we wczesnym średniowieczu. Później określenie stosowane również wobec Liturgii godzin.

                                               

Ogólny kalendarz rzymski

Ogólny kalendarz rzymski – kalendarz liturgiczny zawierający daty obchodów wspomnień dowolnych, wspomnień obowiązkowych, świąt i uroczystości rytu rzymskiego. Obchody te mogą być na stałe powiązane z datą lub być zależne od dni tygodnia albo daty ...

                                               

Omniscjencja

Omniscjencja, wszechwiedza – pełna wiedza o wszystkich realnych i potencjalnych faktach i relacjach między faktami, tzw. znajomość wszechrzeczy. Określenie, że ktoś jest wszechwiedzący oznacza, że wie o wszystkim: o wszystkich prawach natury oraz ...

                                               

Opatrzność

Opatrzność /łac. providentia, gr. πρόνοια / – w teologii nieustanna opieka wszechwiedzącego i wszechmocnego Boga nad dziejami świata i poszczególnych ludzi, poprzez którą pokazuje On swą mądrość, dobroć i miłość. Dokonuje się bezpośrednio, przez ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie