Топ-100 ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 280

ⓘ Wolnej encyklopedii. Czy wiesz? strona 280




                                               

Radio "Solidarność”

Radio "Solidarność” – podziemna stacja radiowa Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego "Solidarność” nadająca od 1982. Pierwsza audycja miała miejsce w Warszawie 12 kwietnia 1982 o godzinie 21.00. Została nadana przez Janusza Klekowskiego i ...

                                               

Radio Wolna Polska

Radio Wolna Polska – radio niezależne, emitujące audycje w czasie strajku w Hucie im. Lenina po wprowadzeniu stanu wojennego. Inicjatorem powstania radia był student fizyki UJ Stanisław Tyczyński. Pierwsza audycja została wyemitowania 14 grudnia ...

                                               

Radiostacja gliwicka

Radiostacja gliwicka – zespół radiostacji, na który składają się trzy budynki oraz drewniany maszt nadawczy, wzniesione w latach 1934–1936 w Gliwicach, wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego oraz na listę pomników histori ...

                                               

Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki

Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki, Radiostacja Kościuszko – działająca w czasie II wojny światowej od sierpnia 1941 do 22 sierpnia 1944 propagandowa polskojęzyczna rozgłośnia radiowa podlegająca Międzynarodówce Komunistycznej, a następnie od 19 ...

                                               

Bolesław Talago (mierniczy)

Bolesław Talago – wydawca jednego z pierwszych czasopism poświęconych radiu w Polsce, polski inżynier mierniczy.

                                               

Turandot (radioodbiornik)

Turandot – polski radioodbiornik produkowany w Zakładach Radiowych im. Marcina Kasprzaka w Warszawie. Umożliwia odbiór stacji na falach długich, średnich, krótkich i UKF. Posiada 8 obwodów strojonych, wbudowaną antenę ferrytową, pojemnościową i d ...

                                               

Muzeum Radia Wrocław

Muzeum Radia Wrocław – muzeum działające przy rozgłośni Radia Wrocław w budynku przy ul. Karkonoskiej 10 we Wrocławiu. Budynek, w którym mieszczą się zarówno rozgłośnia, jak i muzeum powstał w 1925 roku na potrzeby prywatnej rozgłośni Schlesische ...

                                               

Narodziny Rusi

Rusią zwano pierwsze państwo Słowian wschodnich. Słowa "Ruś”, "Rusini” oraz przymiotnik "ruski” pochodzą najprawdopodobniej od ugrofińskiego wyrazu Ruotsi, które znaczy "wojownik”, "mieszkaniec pobrzeża”. Finowie do dzisiaj nazywają tak również S ...

                                               

Arsania

Arsania, Artania – wzmiankowany w źródłach arabskich jeden z trzech, obok Kujaby i Slawii, wschodniosłowiańskich ośrodków protopaństwowych na obszarze późniejszej Rusi, istniejących przed przybyciem Waregów. Według relacji Ibn Haukala stolicą Ars ...

                                               

Askold i Dir

Askold i Dir – wodzowie ruscy, wymieniani w latopisie Powieść minionych lat jako władcy Kijowa i przywódcy wyprawy na Konstantynopol.

                                               

Berładnicy

Berładnicy - zbiegła z Rusi Kijowskiej wskutek ucisku feudalnego ludność chłopska, osiedlająca się w Mołdawii, w okolicach grodu Berład, oraz nad dolnym Donem. Oprócz chłopów, udawali się tam niezadowoleni z rządów bojarzy. Ludność ta zajmowała s ...

                                               

Białoruś

Białoruś, Republika Białorusi – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską, Litwą, Łotwą, Rosją i Ukrainą. W odróżnieniu od swoich sąsiadów nie ma dostępu do morza. Jest to największe pod względem powierzchni państwo śródlądowe w Europie. Bi ...

                                               

Biarmia

Biarmia – legendarny kraj sag skandynawskich IX - XIII w. nad brzegami Morza Białego w dorzeczu Kamy i Dwiny. W języku fińskim kraj ten nazywany jest Perm, w języku arabskim Wisu, a sami Permiacy nazywali siebie Komimort. Pierwszym z Normanów, kt ...

                                               

Błud

Błud – możny ruski z końca X wieku, który odegrał ważną rolę w walkach o tron kijowski. Był wojewodą księcia kijowskiego Jaropełka. Przekupiony przez Włodzimierza Wielkiego spiskował przeciwko Jaropełkowi w Kijowie, nakłonił władcę do ucieczki do ...

                                               

Bojan (postać)

Bojan – wzmiankowany jedynie w Słowie o wyprawie Igora wieszczy gęślarz i poeta ruski, a także drużynnik Jarosława Mądrego. Poświęcono mu dziesiątą część tekstu utworu. Życie Bojana datuje się na koniec XI i początek XII wieku. W utworze Bojan na ...

                                               

Choryw

Choryw – zgodnie z Kroniką Nestora imię jednego z legendarnych braci pochodzących z plemienia Polan wschodnich, który wraz z Kijem oraz Szczekiem założył Kijów. Miał także siostrę imieniem Łybedź. Kronika nie podaje szerszych informacji na temat ...

                                               

Dobrynia (wojewoda)

Dobrynia – wuj i wychowawca Włodzimierza I Wielkiego, znany z Powieści minionych lat. Był bratem Małuszy, konkubiny kniazia Światosława I, matki Włodzimierza Wielkiego. W 970 roku dzięki jego zabiegom Światosław osadził Włodzimierza na tronie now ...

                                               

Dogowory

Dogowory – 4 traktaty rusko-bizantyjskie, zawarte między książętami kijowskimi i cesarzami bizantyńskimi, o których wiadomo dzięki przekazom kronik ruskich. Zawierane kolejno w 911 między Olegiem Mądrym a Leonem VI Filozofem, w 944 między Igorem ...

                                               

Gardariki

Gardariki – nazwa pojawiająca się w źródłach skandynawskich, oznaczająca w X–XI wieku łańcuch fortów ciągnący się wzdłuż rzeki Wołchow do Ładogi. Z czasem nazwa ta przeszła na całą Ruś. Analogicznie tym samym terminem można na podstawie Geografa ...

                                               

Gramoty na brzozowej korze

Gramoty na brzozowej korze – dokumenty spisane na korze brzozy, zabytki piśmiennictwa Rusi i jej spadkobierców od XI do XV stulecia. Są także najstarszymi zachowanymi źródłami pisanymi do badań zarówno dziejów Rusi, jak i historii średniowieczneg ...

                                               

Grody Czerwieńskie

Grody Czerwieńskie, ziemia czerwieńska – przyjęta w historiografii nazwa ziem stanowiących w X XI wieku przedmiot rywalizacji polsko-ruskiej. Główny gród Czerwień z wymienionym obok Przemyślem i innymi grodami występują w latopisie "Powieść minio ...

                                               

Izgoj

Izgoj – używana w średniowiecznej Rusi nazwa osób wykluczonych ze społeczeństwa ze względów materialnych. Dotyczyła zarówno chłopów wykluczonych ze swojej gromady wskutek przemian feudalnych, jak i książąt nieposiadających własnej włości i w zwią ...

                                               

Jarłyk

Jarłyk – pismo dyplomatyczne; pisemne rozporządzenie lub przywilej dla władców podbitych ziem wydawane przez władców mongolskich. Na podlegającej Złotej Ordzie Rusi jarłyk był formalnym potwierdzeniem oddania we władanie książętom ruskim ich ziem ...

                                               

Kij (postać legendarna)

Według Powieści minionych lat był przywódcą jednego z rodów Polan wschodnich. Miasto Kijów założył wraz z braćmi Szczekiem i Chorywem, oprócz nich miał także siostrę imieniem Łybedź. Później miał wraz z drużyną chodzić do Carogrodu, gdzie służył ...

                                               

Kodeks Hipacki

Kodeks Hipacki – jeden ze średniowiecznych zwodów latopisarskich, powstałych na Rusi. Pochodzi z początku XV w. ścisła data nie jest znana, był sporządzony prawdopodobnie w Pskowie, ale stanowił kopię niezachowanego zwodu południoworuskiego z koń ...

                                               

Kujaba

Kujaba, Kujawia – wzmiankowany w źródłach arabskich jeden z trzech, obok Slawii i Arsanii, wschodniosłowiańskich ośrodków protopaństwowych na obszarze późniejszej Rusi, istniejących przed przybyciem Waregów. Na podstawie podobieństwa fonetycznego ...

                                               

Latopis Hustyński

Latopis Hustyński – anonimowa kronika ruska powstała około 1670 r. Zachowała się w dziesięciu mniej lub bardziej kompletnych rękopisach. Pierwsze naukowe wydanie ogłoszono w 1843 r., w Petersburgu.

                                               

Lew ruski

Lew ruski był herbem księstwa halicko-wołyńskiego, ziemi lwowskiej i województwa ruskiego. Przedstawiany był jako złoty lew wspięty w błękitnym polu. Od czasu przyłączenia Rusi Czerwonej do Korony Królestwa Polskiego lew wspinał się na skałę. Lew ...

                                               

Łybedź

Łybedź – postać legendarna, siostra założycieli Kijowa: Kija, Szczeka i Chorywa. Wspomniana w Powieści minionych lat, nie poświęcono jej jednak poza tą wzmianką większej uwagi. Prawdopodobnie postać eponimiczna, związana z nazwą przepływającej pr ...

                                               

Oblężenie Iskorostenia

Oblężenie Iskorostenia – oblężenie, które miało miejsce w roku 946 w trakcie wojny Rusów z Drewlanami. Drewlanie po krótkiej fazie zależności od władców Kijowa ponownie zaczęli uważać się za niezależnych W 945 roku Drewlanie zbuntowali się przeci ...

                                               

Podbój Rusi przez Mongołów

W 1206 roku chanem został Temudżyn. W 1216 Połowcy przyjęli na swoje ziemie Merkitów – zaciekłych wrogów Temudżyna i jego imperium. Wspierali też stale jego wrogów w postaci plemion ugrofińskich. W końcu w celu pacyfikacji Połowców Temudżyn wysła ...

                                               

Posadnik

Posadnik – urzędnik książęcy na średniowiecznej Rusi, sprawujący z ramienia panującego namiestnictwo administracyjne, wojskowe, skarbowe i sądowe na określonym terytorium, z siedzibą w ośrodku grodowym. W Nowogrodzie Wielkim XII-XV w. urząd posad ...

                                               

Radym

Radym – według Powieści minionych lat protoplasta i eponim plemienia Radymiczów. Miał być bratem Wiatki; oboje pochodzili z plemienia Lachów. Wraz ze swoim rodem osiadł nad rzeką Sożą, dając początek plemieniu nazwanemu od jego imienia. Część his ...

                                               

Rusini

Rusini – termin odnoszony historycznie do narodów wschodniosłowiańskich i ludności prawosławnej na ziemiach historycznej Rusi Kijowskiej, wchodzących później w skład: Wielkiego Księstwa Litewskiego, Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Moskie ...

                                               

Rusowie

Rusowie – lud o prawdopodobnie wieloetnicznym pochodzeniu, który miał skolonizować dorzecza Wołchowa, Wołgi i Dniepru i utworzyć tam organizacje państwowe nazywane po ich późniejszym zjednoczeniu Rusią Kijowską. Od nich pochodzi także nazwa kraju ...

                                               

Ruś Czerwona

Według Władysława Semkowicza nazwa Ruś Czerwona powstała w XV wieku, podobny pogląd przedstawia w swojej pracy Początki Rusi Henryk Paszkiewicz. Niektórzy domniemywają jakoby kolorowe nazwy Rusi, w tym "Ruś Czerwona” powstały w XIII wieku i były ...

                                               

Ruś Nowogrodzka

Ruś Nowogrodzka, zwana też Górną Rusią lub Ziemią Nowogrodzką – najstarsze znane wschodniosłowiańskie państwo założone przypuszczalnie przez Ruryka ok. 862 roku. Moment ten jest uważany za początek historii Rusi. Za panowania Olega Mądrego, ok. 8 ...

                                               

Rutenizacja

Przed okresem kształtowania się państwowości polskiej X wiek i ścierania się wzajemnych wpływów polsko-ruskich X-XI wiek na obszarze Grodów Czerwieńskich, element zachodniosłowiański lechicki obejmował swym zasięgiem tereny pomiędzy górnym i środ ...

                                               

Siewierszczyzna

Siewierszczyzna – ziemie wokół Nowogrodu Siewierskiego nad rzeką Desną w północnej części obecnej Ukrainy. W XI wiek wieku jako ruskie Księstwo siewierskie, od 1320 w Wielkim Księstwie Litewskim, od 1503 okupowana przez Księstwo Moskiewskie. Po r ...

                                               

Slawia

Slawia lāwiya) – wzmiankowany w źródłach arabskich jeden z trzech, obok Kujaby i Arsanii, wschodniosłowiańskich ośrodków protopaństwowych na obszarze późniejszej Rusi, istniejących przed przybyciem Waregów. Slawia identyfikowana jest powszechnie ...

                                               

Słowienie

Słowienie – plemię wschodniosłowiańskie, według kroniki Nestora, założyciele Nowogrodu Wielkiego. Być może stanowili północny odłam Krywiczów. Słowienie przybyli z południa na tereny nad jeziorem Ilmień, gdzie współżyli z innymi plemionami słowia ...

                                               

Szczek

Szczek – legendarny słowiański książę Polan wschodnich znany z Kroniki Nestora, który wraz z braćmi Kijem i Chorywem założył gród Kijów. Miał także siostrę imieniem Łybedź. Kronika nie podaje szerszych informacji na temat Szczeka poza tym, iż mia ...

                                               

Traktat spiski

Traktat spiski - umowa zawarta w 1214 w Spiszu pomiędzy Leszkiem Białym a królem węgierskim Andrzejem II w sprawie Rusi Halickiej. Na jego podstawie po śmierci Romana Mścisławicza tron halicki miał odziedziczyć syn Andrzeja II, natomiast zachodni ...

                                               

Ukraina

Ukraina – państwo unitarne, położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym i Morzem Azowskim, od północnego wschodu i wschodu z Federa ...

                                               

Ukraina (Naddnieprze)

Ukraina, łac. Ucraina – kraina historyczna położona w centralnej i południowo-wschodniej Ukrainie, na wschód od Podola i Wołynia, między Bohem a Worsklą, w dorzeczu Dniepru, do roku 1793 w południowo-wschodniej Rzeczypospolitej.

                                               

Województwo ruskie

Województwo ruskie – województwo Korony Królestwa Polskiego, część prowincji małopolskiej, jednostka administracyjna Królestwa Polskiego istniejąca w latach 1434–1772. Województwo ruskie powstało na mocy przywileju króla Władysława II Jagiełły. W ...

                                               

Prezydium Rady Ministrów

Prezydium rządu – nieformalna część Rady Ministrów, w skład której wchodzi Prezes Rady Ministrów oraz jego zastępcy. Prezydium Rady Ministrów – aparat pomocniczy Prezesa Rady Ministrów w II Rzeczypospolitej.

                                               

Składy rządów polskich

Rząd Jana Kantego Steczkowskiego Prowizorium rządowe Antoniego Ponikowskiego Wydział Wykonawczy Tymczasowej Rady Stanu Rząd Józefa Świeżyńskiego Rząd Jana Kucharzewskiego Prowizorium rządowe Władysława Wróblewskiego

                                               

Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

Gmach Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, pierwotnie gmach główny zespołu Korpusu Kadetów im. Aleksandra Suworowa, później m.in. gmach Urzędu Rady Ministrów – budynek przy Alejach Ujazdowskich 1/3 w Warszawie, będący siedzibą Kancelarii Prezesa Ra ...

                                               

Rząd Ludwika Gutakowskiego

Minister Spraw Wewnętrznych Jan Paweł Łuszczewski Minister Przychodów i Skarbu Tadeusz Dembowski Prezes Rady Ministrów Ludwik Szymon Gutakowski Minister Policji Aleksander Potocki Minister Wojny książę Józef Poniatowski Minister Sprawiedliwości F ...

Wielojęzycznym słowniku

Tłumaczenie